MILANKOVICEVA REFORMA JULIJANSKOG KALENDARA
Kalendar su nacin i propisi prema kojima se za potrebe gradjanskog zivota kombinuju i rasporedjuju vremene jedinice nizeg reda, tj. dan i mesec u jedinicama viseg reda ( godina, vek itd.) kako bi se odredjene periodne pojave u prirodi, vezane za zemljino heliocentricno kretanje, sto je moguce tacnije desavale u iste datume svake godine.
Prvi kalendar zasnovan na naucnoj osnovi uveo je Julije Cezar 46. godine pre nove ere po savetima Aleksandrijskog astronoma Sozigena i njime zamenio pogresan rimski kalendar. Novi kalendar, nazvan julijanski, imao je za osnovu Suncevu tropsku godinu nepromenljivog trajanja, od 365,25 dana ili 365 dana i 6 casova.Pocetak godinee prenesen sa 1. marta na 1. januar. Da bi se ovakav kalendar odrzao u skladu sa prirodnom (Suncevom) godinom, bilo je propisano da iza svake tri proste godine od 365 dana, cetvrta bude prestupna tj. od 366 dana. Medjutim izmedju trajanja julijanske i Sunceve postoji razlika od 78/10 000 dana tj. 11. minuta i 14 sekundi. Zbog te razlike prolecna ravnodnevica je 1582. godine bila 11 marta umesto 21. marta. Da bi kalendar doveo u sklad sa Suncevom godinom, papa Gregorije 13 je izvrsio reformu julijanskog kalendara i u praksu uveo danas vazeci gregorijanski kalendar.
Dana 1.maja 1923. godine u Carigradu, ekumenski patrijarh Meletios IV Metaxakis, sazvao je Sabor predstavnika svih pravoslavnih crkava i drzava. Srpska pravoslavna crkva je takode dobila poziv da posalje svoje predstavnike na taj Sabor. Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca a u ime crkve, zastupao je mitropolit crnogorsko–primorski Gavrilo Dozic, a kraljevsku vladu dr prof. Milutin Milankovic, kao predstavnik nase nauke. Glavni razlog za sazivanje je bio reforma vec zastarelog julijanskog kalendara i njegovo usaglazavanje sa gregorijanskom. Prof. Milankovic je skupu predlozio genijalno rezenje za oba problema. Kao posledica toga, Sabor je na kraju doneo zakljucke o kalendaru sadrzane u 10 tacaka:
1. Trinaest dana treba oduzeti od julijanskog kalendara. Oni predstavljaju akumuliranu razliku u racunanju vremena od ekumenskog Sabora odrzanog u Nikeji 325. godine.
2. Crkveni praznici koji padaju u dane izmedu 1. i 14. oktobra, a koji su izostavljeni iz kalendara, slavice se svi 14. oktobra, ako nadlezni svestenik ne predlozi drugacije.
3. Svi meseci u godini imace isti broj dana i u buduce kao i do tada. Februar ce imati 28 dana u prostoj godini, a 29 dana u prestupnoj.
4. Kao i ranije i dalje ce postojati dve vrste godine: prosta (neprestupna) sa 365 dana i prestupna sa 366 dana. Prestupna ce biti svaka cetvrta godina, odnosno ona koja je deljiva sa brojem 4 bez ostatka. Izuzetak od pravila su one sekularne (vekovne) godine opisane u tacki (5).
5. Sekularne ili godine stoleca (one koje se zavrsavaju sa 00 na kraju) bice prestupne samo ako broj vekova podeljen sa brojem 9 daje ostatak 2 ili 6. Drugim recima, ako broj godina podeljen sa 900 daje ostatak 200 ili 600, ta ce godina biti prestupna. Ostale su proste. 2000, 2100, 2200, 2300, 2400, 2500, 2600, 2700, 2800, 2900, 3000, 3100, 3200, 3300, 3400, 3500, 3600, 3700 itd.
6. Fiksni svetovni praznici zadrzace datume koje su imali do tada.
7. Pokretni praznici zavisice od datuma Uskrsa. U saglasnosti sa kanonskim odredbama, Uskrs ce se slaviti prve nedelje posle punog Meseca posle prolece ravnodnevice.
8. Uskrsnji pun Mesec bice odreden astronomskim proracunom, koji za reper uzima meridijan koji prolazi kroz kupolu Hristovog hrama u svetom gradu Jerusalimu.
9. Ekumenski patrijarh zahtevace od Petrograda, Atine, Beograda i Bukuresta da izracunaju dugorocnu tabelu kada pada Uskrs i duzni su je dati svim ostalim pravoslavnim crkvama.
10. Ova reforma julijanskog kalendara ne moze ni na koji nacin biti smetnja (prepreka) za kasnije promene koje mogu biti ucinjene od svih hriscanskih crkava.
|
|
Moze se izracunati da je prosecna duzina Milankoviceve godine sada: 365 dana i 218/900 dana, a to je: 365,24222 dana, sto je veoma blizu prosecne vrednosti trajanja tropske godine, koje kao sto smo rekli, iznosi 365,24219 dana. Razlika izmedu Milankoviceve i tropske godine iznosi svega 2 sekunde godisnje. Da bi se razlika akumulirala do jednog dana, potrebno je 86.400 : 2 = 43.200 godina! Zbog toga je to do danas najtacniji kalendar u ljudskoj istoriji. Izostavljanje 13 dana u oktobru nije sprovedeno u pravoslavnim zemljama i crkvama tako da je i dalje ostalo racunanje datuma po starom julijanskom kalendaru, sa razlikom od 13 dana prema gregorijanskom.
|
